Madame du Deffand
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Dudeffand.jpg)
Marie de Vichy-Chamrond (lub Champrond), marquise du Deffand (ur. 25 września 1697 na zamku Chamrond w Charolles, zm. 23 sierpnia 1780 w Paryżu), znana jako Marquise du Deffand – francuska właścicielka salonów literackich w epoce oświecenia.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Marie pochodziła z francuskiej rodziny szlacheckiej, jej ojcem był Gaspard de Vichy, hrabia Champrond (ur. 1665), Kapitan Porucznik Żandarmów Duc de Berry, a matką Anne Brûlart (ur. 1670). Marquise du Deffand uczyła się w klasztorze. Jako młoda dziewczyna wyróżniała się tym, że była dowcipna i zuchwała, przez to te bezbronne siostry zakonne były często wzywane do biskupa Massillona. Ten jednak cieszył się z rozmów z piękną dziewczyną[1].
W 1718 wyszła za mąż za oficera Marquisa du Deffand (1688–1750)[2], którego wkrótce zostawiła, żeby zamieszkać na dworze księcia Filipa II. Przez krótki czas była metresą regenta. Po rozwodzie otworzyła w Paryżu salon, który był równie popularny wśród postaci społecznych jak i duchowych. Charles-Jean-François Hénault, który od 1728 był wdowcem, zawarł w 1731 z Madame du Deffand długotrwały związek.
Gorliwie korespondowała z mistrzami epoki oświecenia, Voltairem, Monteskiuszem i Jeanem le Rond d’Alembert, jak większa część encyklopedystów, którzy też obcowali w jej salonie, we Francji.
W 1753 oślepła i wzięła do siebie swoją siostrzenicę, Julie de Lespinasse jako swoją towarzyszkę, dziesięć lat później Lespinasse otworzyła swój własny salon, a pomogła jej w tym Marie Thérèse Rodet Geoffrin. Większość klientów markizy wzięła ze sobą i przez to salon Madame du Deffand stracił prawie całkowicie swoją siłę przyciągania. Marie de Vichy-Chamrond zgorzkniała, w wieku prawie 70 lat, zakochała się w pisarzu, Horatio Walpole, z którym od 1766 często korespondowała i który pomógł jej wyjść z sytuacji finansowej.
Jej mądre, kulturalne, cenne listy nie tylko przeszły do historii literatury, ale także określają ją jako jedną z najinteligentniejszych umysłów w jej stuleciu.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Litery. Edycja Slatkine, Genewa 1971 (Repr. Iss., Paryż 1876)
- Anegdoty i osądy o dziwnych ludziach, niemieckie przetłumaczenie listów Meta Forkel-Liebeskind. W: Porannej karcie dla wykształconych osiedli, nr. 199, s. 795, nr. 200, s. 799 f., nr. 201, s. 803 i nr. 202, s. 806, rok 1812
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Benedetta Carveri: Madame du Deffand and her world. książki Halbana, Londyn 2002, ISBN 1-870015-79-7.
- Lionel Duisit: Madame de Deffand. Edycja Droz, Genewa 1963.
- Inès Murat: Madame de Deffand. Perrin, Paryż 2002, ISBN 2-262-01255-5.
- Lytton Strachey: Francuski raj. Voltaire, Madame de Deffand, Mademoiselle de Lespinasse und Stendhal. Wagenbach, Berlin 2002, ISBN 3-8031-1209-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Marie de Vichy-Chamrond, Marquise du Deffand
- Biografia, literatura i źródła, dotyczące Marie Anne Marquise du Deffand FemBio – instytutu badań nad biografią kobiet
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000116282223
- VIAF: 41901817
- LCCN: n83229498
- GND: 119241889
- LIBRIS: qn2442s81d7tv7b
- BnF: 12282717k
- SUDOC: 027662861
- NLA: 35164725
- NKC: ola2009522954
- BNE: XX1090903
- NTA: 068255586
- BIBSYS: 90341404
- CiNii: DA03239635
- Open Library: OL4950712A
- PLWABN: 9810653186705606
- NUKAT: n2008122076
- J9U: 987007260390805171
- PTBNP: 715417
- CANTIC: a10421920
- LIH: LNB:CTLI;=BI